In Parijs is het onderhoud van de trottoirs gebaseerd op een oude maar nog steeds geldende regelgeving, die is opgebouwd rond de interprefectorale beschikking van 16 juni 1937. Deze tekst legt een reeks verplichtingen op aan de omwonenden (eigenaren, huurders, bewoners in welke hoedanigheid dan ook) die ver voorbij gaan aan het simpele afvegen van de straat. We constateren dat de meeste geschillen voortkomen uit een gebrek aan kennis van dit specifieke gebied.
Interprefectorale beschikking van 1937 en interventiegebied in Parijs
De interprefectorale beschikking van 16 juni 1937 blijft de belangrijkste juridische basis. Het wijst elke persoon met directe toegang tot de openbare weg aan als verantwoordelijk, zonder onderscheid tussen eigenaar en huurder. De verantwoordelijkheid geldt voor de volledige lengte van de gevel, over een breedte die kan oplopen tot vier meter.
Dit gebied verrast regelmatig de bewoners van gebouwen gelegen aan brede avenues, waar het trottoir deze afstand overschrijdt. In dat geval valt het gedeelte dat verder gaat dan vier meter onder de bevoegdheid van de stad. Aan de andere kant kan in smalle straten de volledige trottoir onder de verantwoordelijkheid van de omwonende vallen.
De vraag over de wetgeving inzake het onderhoud van trottoirs in Parijs geldt ook voor appartementsgebouwen: het syndicaat van mede-eigenaren, via de syndicus, draagt de verplichting. Het reglement van mede-eigendom kan deze last intern anders verdelen, maar ten opzichte van de gemeente blijft het syndicaat de schuldenaar van de verplichting.
Concreet verplichtingen: afvegen, sneeuwruimen en onkruidbestrijding in Parijs
Dagelijks afvegen is de basisverplichting. Het omvat afval, dode bladeren en diverse vervuilingen. Maar de Parijse regelgeving gaat verder in de winterperiode.
Sneeuwruimen en preventief zouten
De omwonenden moeten de sneeuw verwijderen en preventief het trottoir voor hun gevel zouten. Twee opmerkelijke uitzonderingen: op trottoirs met bomen vervangt het zanden het zouten om de planten te beschermen. Zout en zand worden niet door de stad geleverd, wat een directe financiële last voor de bewoner betekent.
We raden aan om al in de herfst zout voor sneeuwruimen op te slaan. Een onderbreking van de bevoorrading tijdens een koudeperiode stelt de omwonende bloot aan een dubbel risico: de boete en aansprakelijkheid in civiele zaken.
Onkruidbestrijding: verbod op gewasbeschermingsmiddelen
Onkruidbestrijding van het trottoir blijft verplicht, maar chemische gewasbeschermingsmiddelen zijn verboden voor particulieren sinds de inwerkingtreding van de Labbé-wet. Alleen mechanische of thermische methoden zijn toegestaan. Een omwonende die betrapt wordt op het spuiten van chemisch onkruidbestrijdingsmiddel op het trottoir loopt het risico op een aparte boete naast die voor het gebrek aan onderhoud.
- Regelmatig afvegen van afval en bladeren over de volledige wettelijke breedte
- Sneeuwruimen en zouten (of zanden onder de bomen) bij de eerste sneeuwval
- Mechanische of thermische onkruidbestrijding van de voegen van het trottoir, zonder gebruik van chemische producten
- Verwijderen van modder- of aardeafzettingen na particuliere werkzaamheden (garage-uitgang, bouwplaats)
Sancties en boete van 2e klasse: wat de omwonende riskeert
Het decreet nr. 2022-185 van 15 februari 2022 heeft de situatie veranderd. De schending van een politiebeschikking valt nu onder artikel R. 610-5 van het Strafwetboek, wat een boete van 2e klasse met een maximale boete van 150 euro betekent. Voor dit decreet was de bovengrens gelijk aan een boete van 1e klasse.
Deze sanctie veronderstelt echter het bestaan van een gemeentelijke of prefecturale beschikking die de betreffende verplichting precies oplegt. In Parijs voldoet de beschikking van 1937 aan deze voorwaarde voor het afvegen en sneeuwruimen. Voor de onkruidbestrijding is het de combinatie met de teksten met betrekking tot gewasbeschermingsmiddelen die de sanctie onderbouwt.
In de praktijk blijven de boetes zeldzaam voor het simpele gebrek aan afvegen. Ze concentreren zich op situaties van niet-behandelde gladheid of aanhoudende afzettingen die door de arrondissementgemeenten worden gemeld.
Aansprakelijkheid bij een ongeval op een Parijse trottoir
De vraag naar aansprakelijkheid bij een val van een voetganger is complexer dan het lijkt. Twee rechtsgebieden kunnen bevoegd zijn afhankelijk van de oorsprong van het gebrek.
De administratieve rechter onderzoekt de aansprakelijkheid van de gemeente wanneer de schade voortvloeit uit een gebrek aan normaal onderhoud van het openbare werk (beschadigd trottoir, defecte verharding, losgekomen putdeksel). De stad Parijs, als beheerder van de wegen, kan aansprakelijk worden gesteld op basis van het gebrek aan normaal onderhoud.
De rechter in burgerlijke zaken komt in beeld wanneer de schade toerekenbaar is aan de omwonende: niet-gesneeuwd trottoir, niet gezouten gladheid, obstructie door privé-objecten. Het slachtoffer kan de civiele aansprakelijkheid van de bewoner inroepen op basis van artikel 1240 van het Burgerlijk Wetboek (voorheen 1382).
- Val op niet-behandelde gladheid voor een gevel: aansprakelijkheid van de omwonende (rechter in burgerlijke zaken)
- Val door defecte verharding of een kuil: aansprakelijkheid van de gemeente (administratieve rechter)
- Beschadigd trottoir door particuliere werkzaamheden of een garage-uitgang: aansprakelijkheid van de particulier of het bedrijf dat de schade heeft veroorzaakt
In beide gevallen kan de woonverzekering van de omwonende de schade dekken via de aansprakelijkheidsverzekering. We merken op dat veel contracten impliciet schade gerelateerd aan het onderhoud van de openbare weg uitsluiten. Controleer de aansprakelijkheidsclausule van het wooncontract voor de winter is een voorzorgsmaatregel die te weinig Parijzenaars nemen.
De verdeling van aansprakelijkheid is gebruikelijk. Een voetganger die valt op een glad trottoir kan gedeeltelijk verantwoordelijk worden gehouden voor zijn eigen onvoorzichtigheid, wat de schadevergoeding vermindert. De rechter beoordeelt per geval de situatie ter plaatse, de zichtbaarheid van het gevaar en de maatregelen die door de omwonende zijn genomen.
Het onderhoud van de trottoirs in Parijs is gebaseerd op een tekst uit 1937, versterkt door verhoogde sancties in 2022. De verantwoordelijkheid ligt bij de bewoner, niet bij de afwezig eigenaar-verhuurder. Het financiële risico beperkt zich niet tot de boete: het is de aansprakelijkheid in civiele zaken na een ongeval die de grootste inzet vormt.
